29 jun

Wanneer ben je hersteld van een eetstoornis?

wanneer ben je hersteld van een eetstoornis?Pffffff, wat stom van me. Ik zit met Annelot, 20 jaar, aan tafel. “Ik wil nu echt eens van het laatste staartje van m’n eetstoornis af”, verzucht ze. Ik leef mee, luister, vraag waar ze precies nog last van heeft. Opeens zeg ik “Dat klinkt als hoe ‘normale mensen’ omgaan met eten. Volgens mij doe je het hartstikke goed en heeft dit niets meer met een eetstoornis te maken”. Ik zie de opluchting op haar gezicht. Dat was de bevestiging die ze nodig had. Oeps…. en die was ik nou net helemaal vergeten te geven. Terwijl dat natuurlijk één van de belangrijkste vragen is om te beantwoorden: Wanneer ben je hersteld van een eetstoornis? 

 

Hoe het met Annelot is, lees je onderaan dit blog. Eerst maar eens die belangrijkste vraag beantwoorden die ik bij Annelot was vergeten.

 

Wanneer ben je hersteld van een eetstoornis?

Tja, die belangrijke vraag: wanneer ben je hersteld van een eetstoornis? Feitelijk ben je hersteld als je al een geruime periode (zo’n 8 weken tot drie maanden) stabiel bent en geen kenmerken meer vertoont van de eetstoornis* waar je last van had. Dit betekent bij de meeste eetstoornissen dat:

  • Je een stabiel en gezond eetpatroon hebt en niet meer extreem weinig of veel eet.
  • Je geen eetbuien meer hebt.
  • Je je eetpatroon niet meer compenseert met ongezond gedrag (braken, laxeren, obsessief sporten, streng op dieet of maaltijden overslaan).
  • Je een gezond gewicht hebt (of daarnaar onderweg bent).
  • Je je zelfvertrouwen niet meer laat afhangen van uiterlijk of gewicht.

*De specifieke kenmerken per eetstoornis, vind je via deze links: eetbuistoornis (binge eating), boulimia, anorexia en overige eetstoornissen.

 

Klinkt overzichtelijk. Toch weet ik uit ervaring hoe kwetsbaar herstel kan zijn als de focus bij herstel alleen ligt op een gezond, stabiel eetpatroon en gewicht. Ook uit onderzoek blijkt dat er meer factoren belangrijk zijn om aan te werken. Factoren die misschien zelfs wel belangrijker zijn voor duurzaam en definitief herstel. Om volledig te kunnen herstellen en de kans op terugval te verminderen is het namelijk belangrijk om breder te kijken dan alleen gewicht of je eetpatroon. Wat er verder nog nodig is? Nou, best veel. Zelfs dingen, waar ook ‘normale mensen’ (dus zonder eetstoornis) niet altijd even handig mee om gaan.

 

De belangrijkste factoren van herstel

Ik heb ze voor je op een rijtje gezet. Ik heb het maar voor het gemak ingedeeld in twee kolommen. Met in de eerste kolom wat ‘normaal, gezond denken en doen’ is en in de tweede kolom wat meer ‘eetstoornis’ oftewel ‘onhandig of ongezond denken en doen’ is. Je kunt het overzicht ook downloaden als pdf.

Doel: Vrij leven & eten

Dit is normaal, gezond denken en doen.

Wat doe ik? Waar richt ik me op?

Loslaten: je eetstoornis

Dit is ‘eetgestoord’ denken en doen.

Dit laat ik los. Dit verdwijnt.

Zelfvertrouwen en eigenwaarde Mijn zelfvertrouwen wordt vooral beïnvloed door die dingen te doen die ik belangrijk vind in het leven (vanuit mezelf en zingeving).

Ik bouw continu aan mijn zelfvertrouwen door:

  • me steeds te richten op wat ik wil (mijn doelen).
  • bewust te kiezen en daar ook verantwoordelijkheid voor te nemen.
  • te gaan leven in plaats van overleven.
  • dat te doen wat ik het liefst wil doen in het leven.
  • mezelf te ontwikkelen en uit te dagen.
  • goed voor mezelf te zorgen (mentaal en fysiek).
  • waardevolle sociale contacten aan te gaan.
  • te leren van en te leren omgaan met mislukkingen, tegenslagen en bijbehorende gevoelens.
  • me te richten op waar ik werkelijk invloed op heb in plaats van waar ik geen invloed op heb.
  • perfectionisme terug te brengen naar de ‘menselijke maat’.
  • te leren omgaan met  lastige opmerkingen of kritiek van anderen en mezelf.
  • ook hulp te vragen en/of te accepteren.
Ik laat achter dat mijn zelfvertrouwen en eigenwaarde alleen worden bepaald door hoe ik me in mijn lijf voel, mijn uiterlijk, gewicht en goedkeuring van anderen.

Ik laat me minder beïnvloeden door

  • zelfkritiek.
  • perfectionisme.
  • angst voor afwijzing en kritiek van anderen.

Ik stop met mezelf continu vergelijken met anderen.

 

Gewicht Een gezond gewicht (voor leeftijd, lengte en sexe).

Meestal een BMI tussen 18,5 en 25.

 

Ik laat ongezond dik/dun zijn achter me:

  • BMI < 17,5
  • BMI > 30
Eetgedrag Ik geef mijn lichaam alles wat het nodig heeft om gezond te kunnen functioneren.

Ik eet regelmatig, voldoende en waardevol (passend bij mijn leeftijd, lengte en sexe):

  • 3 hoofdmaaltijden en 1-3 tussendoortjes.
  • of 5-6 maaltijdmomenten verspreid over de dag.

Ik blijf me focussen op gezonde eetgedachtes:

  • Mijn lijf heeft alle bouw- en brandstoffen nodig (groenten, fruit, eiwitten, koolhydraten, vetten).
  • Ik mag alles eten: zowel gezonde dingen als af en toe wat minder gezonds.
  • Etentjes horen bij het leven. Ik richt me op de gezelligheid en het genieten van het moment en kwaliteit van het eten.

Ik blijf liefdevol op gewicht

Ben ik toch een keer wat te veel aangekomen of afgevallen, dan corrigeer ik mijn gewicht op een manier die lief is voor mijn lijf. Ik blijf hoe dan ook gezond en voldoende eten, maar pas eventueel de extraatjes naar boven of beneden aan.

Dit doe ik niet meer:

  • Eetbuien en sterk overeten.
  • Vasten of te weinig eten.
  • Maaltijden overslaan.
  • Streng lijnen (= niet lief).

Dit laat ik ook achter me:

  • Obsessie voor eten en gewicht.
  • Angsten voor bepaald voedsel.
  • Compensatiemaatregelen voor eetbuien, een vol gevoel in mijn buik of negatieve gedachtes over wat ik heb gegeten. Zoals: braken, vasten of te weinig eten, maaltijden overslaan, obsessief moeten sporten of bewegen.
  • Eten als emotieregulatie bij stress, onrust, spanning, verveling of vervelend voelende emoties.
Lichamelijk herstel Gezondheid is hersteld

  • Normaal gezond gewicht.
  • Bij vrouwen in vruchtbare leeftijd: menstruatie.
  • Verbeterde energie en fitheid.
  • Goede nachtrust.
  • De gezondheidsklachten die hoorden bij een eetstoornis verdwijnen (zie hiernaast).

 

 

De meeste gezondheidsklachten die horen bij een eetstoornis, zullen in de loop van de tijd verdwijnen:

  • uitblijven menstruatie .
  • maag/darm klachten.
  • vermoeidheid.
  • verlaagde of onrustige hartslag.
  • verlaagde bloeddruk.
  • obstipatie.
  • koude handen/voeten.
  • slechte nachtrust.
  • bloedend tandvlees.
  • opgezwollen speekselklieren.
  • etc.

Wel blijvend kunnen zijn: osteoporose (botontkalking), gebitschade (aantasting glazuur).

Positieve lichaamsbeleving Ik focus me op de positieve, behulpzame aspecten van m’n lichaam qua bouw, werking, lichamelijke mogelijkheden, uiterlijk).

Ik luister naar m’n lichaam en gevoelens van honger, verzadiging, moeheid, etc en reageer hier adequaat op.

Dit laat ik achter me:

Focus op lijnen en de negatieve aspecten van mijn lichaam en gewicht.

Negeren van lichamelijke gevoelens, honger, pijn, grenzen en moeheid.

Emoties en stemmingen Ik ga gezond om met alle soorten emoties/stemmingen

Ik kan (en leer) zowel positieve als negatieve gevoelens voelen, herkennen, toelaten, accepteren, uiten en kan er adequaat naar handelen vanuit:

  • Weten dat emoties altijd voorbij gaan en nooit voor eeuwig zijn (zowel de leuke als minder leuke gaan voorbij).
  • Weten dat ik niet dood ga aan een gevoel of emotie.
  • Acceptatie dat gevoelens er mogen zijn.
  • Weten dat emoties hebben geen controleverlies is.

Ik kan mezelf geruststellen, relativeren en hulp zoeken wanneer ik dat nodig heb.

Wat doe ik niet meer?

  • Bang zijn voor emoties.
  • Emoties negeren.
  • Emoties/onrust onderdrukken door mezelf te verdoven met (niet) eten, braken, alcohol, drugs, gamen of obsessief sporten, hard werken of social media gebruik.
  • Alleen positieve gevoelens willen of mogen hebben.
  • Situaties en emoties vermijden vanuit angst of onzekerheid.

 

De informatie over deze belangrijke factoren is zowel gebaseerd op onderzoek als uit mijn praktijk en eigen ervaring. Wil je meer hierover lezen, raadpleeg dan het boek “Eetstoornissen overwinnen, kan dat?” van dr. Greta Noordenbos, of het nieuwe  “Handboek Eetstoornissen” dat in 2018 is verschenen.  .

 

En ben je dan klaar als je hersteld bent?

Ik voelde me, na zeven jaar boulimia, al een hele pief toen ik twee weken geen eetbuien meer had en niet meer had gebraakt, maar natuurlijk was ik toen nog niet klaar. Ik ben nog wel een jaar bang geweest voor terugval en heb in dat jaar steeds bewust aandacht moeten besteden aan ‘gezond gedrag’. Gelukkig ben ik nooit teruggevallen, maar ik was me terdege bewust dat het wel zou kunnen voorkomen. Terecht ook. Want de kans op terugval is aanzienlijk: 20-57%.

Terugvalinformatie

  • Anorexia (kans op terugval 30-57%): de eerste 18 maanden is het terugvalrisico het hoogst. Terugval wordt vaak getriggerd door weer opkomen van anorectische gedachten rondom gewicht, lichaam en beweegdrang na afronding van de therapie.
  • Boulimia (kans op terugval 21-55%): de eerste twee jaar is het terugvalrisico het hoogst, waarvan de eerste vier maanden het meest kwetsbaar. Belangrijkste momenten van terugval zijn ‘life events’ als scheiding, nieuwe baan, overlijden of ziekte van dierbaren, verhuizing en hoge werkstress of sociale stress.
  • Eetbuistoornis (kans op terugval 20-30%): helaas is hier geen informatie bekend over hoe lang hier het terugvalrisico is, maar mogelijk is dat vergelijkbaar met boulimia. Een belangrijke trigger kan zijn om na behandeling toch weer te streng op dieet te willen.

 

“If your past calls, do not answer. It has nothing new to say.”

 

Wees je dus bewust dat terugval mogelijk is en schrik er niet van als je opeens weer ‘eetstoornis-gedrag’ of ‘eetstoornis-gedachten’ krijgt (kolom 2). Dus pak bovenstaand overzicht erbij zodra je ‘oud gedrag’ weer voelt opkomen en pak de draad van Vrij leven en eten (kolom 1) weer op. Met mensen die ik begeleid maak ik hiervoor altijd een persoonlijk terugvalpreventieplan (een plan waarin we alle risico’s in kaart zijn gebracht en waarin ook staat wat je zelf kunt doen als je dreigt terug te vallen en hoe je omgeving je dan kan steunen en helpen).

 

Hoe is het met Annelot?

Annelot was 19 toen ze anderhalf jaar geleden voor het eerst bij mij kwam. Na een periode van koolhydraatarm eten en suikers vermijden vanwege buikklachten, kreeg ze last van eetbuien. Deze kwamen vooral voor als ze alleen was, zich verveelde, gestrest was of als ze aan het piekeren sloeg over of ze wel goed genoeg was (in haar eigen ogen of die van anderen). Compenseren door minder eten of braken moesten vervolgens de angst om dik en afgewezen worden, beteugelen. Hard werken dus op een dun lijntje van perfectie en behoefte aan controle.

Na het succesvol volgen van het intensieve drie-maanden-programma, komt Annelot met tussenpozen nog terug voor een vervolgsessie. Eerst nog één keer per vier weken maar het laatste jaar nog één keer per twee of drie maanden. Als steuntje in de rug. Om nog even de laatste puntjes op de i te zetten. Om te kijken wat nog moeilijke momenten zijn en hoe ze daarmee om zou kunnen gaan. Maar de laatste maanden allang niet meer alleen over thema ‘eetstoornis’, maar vooral op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en hoe om te gaan met allerhande ingewikkelde situaties in het studentenleven.

Eigenlijk gaat het met Annelot hartstikke goed. Ze studeert, heeft een rijk sociaal leven, durft weer alles te eten, heeft een gezond gewicht, een normaal eetpatroon en heeft geen eetbuien meer. Ook heeft ze de afgelopen twee maanden niet meer gebraakt. Ze weet al geruime tijd haar persoonlijke terugvalpreventieplan keer op keer toe te passen. Natuurlijk piekert ze nog wel eens of is onzeker, maar ze kan dit ‘handelen’ door erover te praten met anderen. Ze verdooft deze gevoelens in ieder geval niet meer met eten en compenseren. Toch is Annelot nog niet tevreden. Ze geeft zelf aan dat het nu wel in 95% van de gevallen goed gaat, maar dat ze soms toch meer eet dan ze zou willen eten. Bijvoorbeeld twee-en-halve choco-rijstwafel terwijl ze maar een halve had willen eten. Bij navraag was het etenstijd, had ze geen zin om te koken, kon ze bewust stoppen met de rijstwafels en heeft uiteindelijk toch een gezonde maaltijd voor zichzelf gemaakt. Kortom, een prima reactie op een moe moment.

En toen had ik het door. Dit was niet meer een stukje eetstoornis. Dit was het onderliggende perfectionisme. Want Annelot wilde dat ook die laatste 5% onbezonnenheid of plotselinge zin in lekkers zouden verdwijnen. Het moet 100% perfect. Het uitspreken en samen uitpluizen relativeerde al een boel. Zeker toen ze zich realiseerde dat het een ‘mission impossible’ is om alles 100% perfect te doen in haar leven. Dat als ze dat zou blijven hanteren in sociale relaties, liefde, studie, werk en met eten, dat het onhaalbaar zou zijn en dat ze dan altijd met een ontevreden, gefrustreerd gevoel rond zou blijven lopen.

Annelot herformuleert tijdens de sessie haar doel. In plaats van 100% perfect wil ze voortaan gaan voor de ‘menselijke maat’. En dat betekent dat het oké is als je ook af en toe fouten maakt, dat je af en toe ook onhandig gedrag vertoont in sociale situaties of dat het prima is om te merken dat je, als je een keer te laat gaat koken, net even een choco-rijstwafel meer eet dan je zou willen.

Kortom, Annelot is hersteld van haar eetstoornis. Maar dat had ze pas door, toen we samen doornamen waar ze stond en ik uitsprak dat waar ze nu last van had, niet meer een eetstoornis was. Project eetstoornis is dus afgerond en de komende tijd gaat ze zelf aan de slag om haar perfectionisme om te zetten naar de ‘menselijke maat’.

Bij de deur nemen we afscheid. Ik ben trots op haar en wat ze heeft bereikt en heb er alle vertrouwen in dat die ‘menselijke maat’ haar de komende tijd veel gaat brengen.

Ik hoop dat deze blog jou ook helpt op weg naar vrij leven en eten.

 

Meer lezen?

 

 

Wat roept deze blog over herstel bij jou op?

Deel gerust je vragen of opmerkingen over herstellen in het reactieveld hieronder.

7 thoughts on “Wanneer ben je hersteld van een eetstoornis?

    • Dank voor je reactie Marion. Ik zie dat het probleem zich vooral op mobiel voor doet. Ik zal morgen even kijken of en hoe ik beide kolommen voor alle devices zichtbaar kan maken. Gelukkig is de belangrijkste kolom Vrij Leven & Eten met constructief gedrag in ieder geval zichtbaar. Je kunt trouwens via deze link een pdf downloaden waarin je alles kunt zien.

  1. Tja wat zal ik zeggen…..
    6 jaar geleden alweer dat ik midden in mijn eetstoornis zat en het rare is ik schrijf nu 6 jaar alweer het lijkt lang maar voelt soms nog als vorige week. Heb ik ergens het gevoel gehad de afgelopen 6 jaar dat het over was? Ja en nee ik heb het altijd bij me gehad voor mijn gevoel, altijd wel ergens kwam het ter spraken of moest ik er aan denken maar de symptomen en handelingen ja die zijn weg. Ik heb echt nog wel eens de gedachten gehad als ik weer eens (in mijn ogen) teveel had gegeten moet ik het compenseren maar gelukkig niet meer heel vaak en ( bijna) niet meer gedaan. Ik ben trots op mezelf maar nog niet tevreden met wat ik in de spiegel zie, totaal niet.

    Als ik dan hierboven het schema lees dan denk ik tja ik zit er nog wel tussenin en aan de andere kant denk ik nee ik heb het echt wel gehad het is afgesloten. Voor het eerst in 6 jaar ben ik wel weer heel serieus begonnen met afvallen. Tussendoor ook wel pogingen gedaan maar dat was dan twee weken omdat ik te hard van stapel liep en mezelf het heel moeilijk maakte en als resultaat toch weer meer momenten van ‘verkeerd’ eten. Nu weer goed onder controle van de diëtiste en ja ik wil echt op een goede manier weer wat kilo’s kwijt. Ik heb echt overgewicht en dat is niet te ontkennen alleen ik weet nu dat het helemaal niet snel er van af moet maar bewust en gecontroleerd. Ik zal nooit op het ideale gewicht komen dat is ook niet mijn plan maar een paar kilo’s minder ja dat is gezond. Ik eet echt ik eet maar dan wel verantwoord. 3 hoofd maaltijden en 2 a 3 tussendoortjes. O en ook gewoon soms patatjes en zelfs uiteten zonder al te veel na te denken. En zelfs een ijsje met dit warme weer 😊

    Het gaat goed dat kan ik zeggen en daar ben ik trots op! En ben ik eetstoornis vrij???? Ik denk het wel maar met soms nog een klein hersenspinseltje.

    Zo dat is een heel verhaal sorry was niet de bedoeling maar moest het kwijt blijkbaar haha

    • Dat klinkt goed Jolanda, bewust van jezelf en je eigen gebruiksaanwijzing en blijkbaar heel goed in staat om met die kleine hersenspinseltjes om te gaan. Ze gewoon te laten voor wat ze zijn (een reminder uit het verleden). Ik zie die spinsels altijd maar gewoon als litteken. Als je immers een been hebt gebroken of andere lichamelijk kwetsuren hebt gehad, moet je daar ook nog rekening mee houden. Dat is hier blijkbaar ook bij. En nu dus blijkbaar projectplan gezond, fijn gewicht op een manier die duurzaam is en ook lief voor je lijf. Goed dat je daar wat support bij hebt gezocht. Is weer hele nieuwe fase. Fijn dat dat nu kan.

      • Voor mijn eetstoornis liep ik ook bij de diëtiste en eigenlijk ben ik daar maar een jaar weggeweest tijdens het behandel jaar van mijn eetstoornis. Daarna ben ik weer bij haar teruggekomen. Wel een jaar daarna naar een collega gegaan omdat mijn vorige niet op de woensdag werkt maar die switch was erg fijn. Ik kom nu al weer ruim 4 jaar bij haar en voel me er goed en vooral begrepen.Nu ik weer bewust begonnen ben met afvallen moest ik na 6 weken bij haar terug en ze vond het snel gaan…. Meteen de vraag hoe het gaat, geen kunstgrepen? Nee echt niet. We kunnen eerlijk zijn tegen elkaar en ja dat is een goed gevoel. Ze begrijpt me en denkt mee, zo fijn.

  2. Ha Charlie,
    Zoals eigenlijk altijd heb ik jouw blog van A-Z gelezen ondanks het feit dat ik geen eetstoornis heb of heb gehad. Waarom dan wel? Omdt er zoveel nuttige zaken in staan waar ook ik met al mijn gepieker en geworstel in het leven zoveel aan heb en ik mijzelf ook in het gedrag van de ander herken. Zo fijn dat je zo helder en to the point schrijft. Tot augustus 🙂
    Boudewijn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *