15 nov

Psychologie van de pepernoot – en waarom we zo’n haat-liefdeverhouding met ze hebben

Afbeelding bij blog Psychologie van de pepernoot - vrij van eetstoornisPepernoten (of eigenlijk kruidnoten) doen wat met je. Ze laten je verlangen en smachten. Kwijlen en knagen. Troosten en verdoven. Ze maken je hebberig en hongerig. Laten je opstaan voor meer en laten je pas met rust als de laatste pepernootkruimel verorberd is. Waarna spijt haar entree maakt. Hoe komt dat nu? En wat kun je hiermee? De psychologie van de pepernoot.

 

In mijn praktijk verzucht de één na de ander, al weken, dat pepernoten* de saboteurs zijn van gezonde keuzes maken. Dat ze gelukzalig genieten brengen maar na hun verlokkende daad ook spijt, walging en boosheid veroorzaken. Waarmee pepernoten in feite ook het begin aan kunnen kondigen van een decembermaand lang snoepen en snaaien. Totdat we 1 januari hopelijk weer met een schone lei kunnen beginnen.

 

De psychologie van de pepernoot

Ik besloot op zoek te gaan naar de psychologie van de pepernoot. Want dat je blijft dooreten van pepernoten is helemaal niet gek.

Misschien dus tijd om onszelf wat te ontschuldigen voor de guilty pleasure van pepernoten eten. Niet om volledig te zijn of de waarheid te prediken. Maar in ieder geval gewoon om voor mezelf, voor het leuk, eens op te schrijven waarom die pepernoot zo verslavend lekker is.

*Onze zoon draait bij de titel van dit blog misschien met z’n ogen en verzucht mogelijk voor de 1.000ste keer dat de pepernoten waar ik het over heb, kruidnoten heten. Maar hij reist op dit moment in Zuid-Amerika en kan me even niet corrigeren. En ja, ik weet ook wel dat het hier eigenlijk over kruidnoten gaat, maar in de volksmond noemen we die meestal pepernoten dus dat doe ik hier ook. Ik hoop dat hij het me vergeeft.

Ik ben ook razend benieuwd naar jouw aanvullingen op mijn psychologie van de pepernoot. Dus deel vooral ook jouw inzichten en ervaring.

 

Wat is nu het ding met die pepernoten?

 

1. Bottom line willen we er natuurlijk niet dik, misselijk of ongezond van worden

Tja, die bijwerkingen zijn natuurlijk waarom we vooral moeite hebben met pepernoten. Want stel je eens voor dat je gewoon op gewicht blijft, er niet misselijk van wordt, pijn in je buik van krijgt of andere problemen ervan krijgt? Dan zou je er toch geen enkele moeite mee hebben?

 

2. Pepernoten brengen jeugdsentiment en verlangen naar toen

Ik weet niet hoe het met jou is, maar pepernoten zijn voor mij jeugdsentiment. Buiten is het koud en guur, binnen is het warm. Opgetogen spanning rond Sinterklaas, meer mogen snoepen dan anders, een warm kopje thee of anijsmelk (bestaat dat trouwens nog?) en, toen ik ouder werd, warme wijn op Sinterklaasavond. De tijd van pepernoten is voor mij gekoppeld aan warmte, gezelligheid, verbinding en roept zowel beelden, als geuren als warme gevoelens op. Geen wonder dus dat je daarnaar terug verlangt als je pepernoten ziet.

 

3. Oerbrein stimuleert het eten van pepernoten

Tja, iets wat inmiddels wel bekend is. Ons oerbrein is gericht op overleven en beloont ons voor calorierijk eten (vet en zoet) met de rijkelijke aanmaak van dopamine. “Want als je goed doorvoed bent, kun je de winter overleven.” Dopamine zorgt dus dat je een prettig, ontspannen gevoel krijgt als je pepernoten eet. En wie wil dat nu niet?

 

4. Pepernoten knagen verdringt gedachten en gevoelens

Niet alleen de zoete smaak van pepernoten, maakt ons rustiger. Het continue knagen en de bite van pepernoten verdringen ook even alle gedachtes en gevoelens die je hebt. Het enige nare is dat zodra het knagen stopt, gedachtes en onrust terugkomen. Pepernoten zijn dus wel even een afleiding, maar je moet wel blijven eten, om die (schijnbare) rust te houden.

 

5. Pepernoten stimuleren kwijlreflex en trek

Pepernoten zijn overal én alleen het zien, ruiken of horen kraken van pepernoten, zorgt voor een automatische lichamelijke reactie. Een reflex. Net zoals honden gaan kwijlen als ze eten zien of ruiken, maken ook wij hierbij speeksel aan. Hiermee wordt ook je spijsverteringssysteem in gang gezet, wordt je maag wakker en krijg je trek. Je lichaam maakt het je dus ook wel een beetje moeilijk om pepernoten te negeren als ze in de buurt zijn.

 

6. Trek in pepernoten stijgt bij moeheid, stress en slaaptekort

Ook weer zo’n lichamelijke, biologische, hormonale reactie van ons lijf. Slaaptekort, moeheid en stress zorgen voor een stijging van het hongerhormoon ghreline, een daling van het verzadigingshormoon leptine en een stijgende behoefte aan vet en zoet eten doordat je cortisol-level (stresshormoon) verhoogd is. En daardoor krijg je dus meer trek. Vooral in snackvoer als pepernoten.

 

7. Schaarste van pepernoten maakt hebberig

De (van oudsher) beperkte periode dat pepernoten verkrijgbaar zijn, maakt ons hebberig: “Nu kan het nog”. Ook hier veroorzaakt ons oerbrein de drang. Want in de oertijd was het zo dat je de oogst moest binnenhalen als deze rijp was. Dat we inmiddels het hele jaar door aan eten en pepernoten kunnen komen, is nog niet helemaal doorgedrongen tot ons oerbrein. Helaas.

 

8. Pepernoten bieden troost

Vanaf jongs-af-aan worden we getroost met zoet. (Moeder)melk heeft een zoete smaak en is de eerste troost die we krijgen. Kruidnoten zijn ook zoet en daarmee een heerlijke zoethouder of troost. Daarnaast zitten in pepernoten ook kruiden die verwarmend en troostend werken zoals kaneel, nootmuskaat, gember en kardemom. Niet zo raar dat pepernoten ons dus een vorm van troost bieden.

 

9. Zoveel soorten pepernoten, die moeten geproefd worden

Had je vroeger maar één soort pepernoten. Tegenwoordig zijn er oneindig veel smaken: original pepernoten, choco-pepernoten (wit, melk, puur of meer dan 70% cacao), pepernoten met karamel-zeezout, pepernoten met truffel, stracciatella pepernoten, peanut buttercrunch pepernoten, gember-kaneel pepernoten, pumpkin pepernoten en nog veel meer. Hoe meer smaken, hoe meer we als mens willen proberen. We worden er een beetje hebberig van. Logisch dus dat we steeds meer willen eten hiervan.

 

Tja, zoveel reden om te genieten van pepernoten – ik heb geen keus?

Met zoveel redenen en oorzaken om pepernoten te eten, lijkt het bijna of je geen vrije keus meer hebt. Maar zo is het natuurlijk ook niet. Wat er ook speelt, welke stimulerende hormonen je ook aanmaakt, welk jeugdsentiment ook de kop op steekt en hoeveel je ook kwijlt, je hebt natuurlijk altijd een keus. En wat je ook kiest, beleef het dan met al je zintuigen.

Zoek je meer inspiratie over hoe je vrij kunt kiezen, dan vind je hieronder nog wat inspiratie:

 

Wat is jouw psychologie van de pepernoot?

Voor zover mijn psychologie van de pepernoot. Welke verklaringen heb jij nog voor onze pepernoten voorkeur? En hoe ga jij om met de verleiding van de pepernoot?

8 thoughts on “Psychologie van de pepernoot – en waarom we zo’n haat-liefdeverhouding met ze hebben

  1. Fijn deze blog….

    Eerst even een opmerking: pepernoten zijn die brokken die allemaal ongelijk zijn en die kleine ronde harde dingen zijn kruidnootjes 😄 (tja als je zoon het niet kan doen doe ik het wel)

    Zo herkenbaar wat je hier schrijft. Als ik begin kan ik niet meer stoppen met eten. Vooral de chocolade variant vind ik heerlijk, liefste de melkchocolade. Maar ook de echte pepernoten vind ik erg lekker. Wel die van de warme bakker. Die laatste haal ik nooit zelf maar m’n moeder wel altijd en daar kom ik best vaak. Zag net de zak al weer liggen….

    Momenteel ben ik echt goed bezig met m’n eetpatroon en let ik dus op wat ik eet en dat gaat gelukkig goed. Hier en daar lekker 1 of 2 dropjes of stukjes chocolade. En de kruidnoten????? Nee die heb ik niet gehaald omdat ik weet dat dat echt niet goed gaat komen. Ga dus komende weken af en toe even bij m’n ouders op visite en pik er daar dan wel een paar 😊

    Geen eetstoornis meer gelukkig maar moet blijven opletten. Ben nu echt op m’n eten aan het letten om ‘normaal’ te eten omdat ik echt te zwaar word/te veel ben aangekomen. (En dat is in mijn geval echt medisch en niet gedachte spinsels) Maar verkeerde gedachten en doorslaan ligt altijd op de loer en dat vind ik echt heel lastig ben ik soms echt wel bang voor…

    Fijn weekend Charlie

    • Wat leuk om te lezen hoe jij ermee omgaat Jolanda. Heerlijk genieten bij je ouders van de kruidnoten en af en toe wat dropjes of chocola en verder bezig met ‘normaal eten’ (ik heb nog een blog in de maak juist hierover, dus houd je mailbox in de gaten). Goed ook om steeds bewust te zijn van ‘oude patronen’ die zouden kunnen opkomen (vaak bij moeheid, stress, onder druk staan). Die angst daarvoor heeft ook een functie: namelijk om je juist te beschermen voor afdwalen zodat je het pad van vrij leven kan blijven bewandelen.

      Haha, en wat leuk dat je de taak van onze zoon even waarneemt nu hij er niet is. Ik weet overigens precies hoe het zit hoor en vind die taaitaai-achtige brokken pepernoten ook heerlijk. Maar als de ‘Pepernotenfabriek’ die het meerendeel van de pepernoten in Nederland fabriceert dit erover zegt, dan denk ik dat ik ook wel ‘pepernoten’ mag zeggen: “Pepernoot is de oorspronkelijke benaming. Het is de familienaam waaronder allerlei soorten pepernoten vallen. Eén daarvan is de kruidnoot, die je nu veel ziet. Wij houden vast aan de benaming pepernoot. Dat is de volksnaam die ook in veel liedjes voorkomt. Die is veel leuker. Kruidnoot vind ik erg anoniem klinken”.

      Jij ook fijn weekend Jolanda

  2. FIJN dit blog!!!
    Ook als je van jezelf vindt dat je geen eetstoornis hebt (zoals ik, zei de gek 🙂 Herken ik dit heel sterk… niet af kunnen blijven van kruidnoten,drop, chocolade, chips, koekjes… Ook in de ‘eenzame’ wachttijd in het Troosthuisje snak ik regelmatig naar die attributen. Wachten is namelijk heel vermoeiend. Maar gelukkig -mede dankzij diates2 heb ik geleerd om het bij twee koekjes of vier stukjes chocolade te houden…
    Dank voor jouw ‘reminder in de geest’

    • Leuk dat je schrijft over de ‘reminder in de geest’ want dat is precies wat jij volgens mij doet. Je kent je valkuilen en je gebruikt de helderheid van je geest om keuzes te maken waar je ook naderhand blij mee bent. En ik zit net te denken: als je in het troosthuisje moe bent of zit te wachten op ….., dat je dan altijd nog een troostdicht van en voor jezelf kan lezen. Of natuurlijk wat anders dat weer energie brengt of je eruit trekt. Mij helpt even uitrekken, bewegen of hardop tegen of over mezelf praten soms ook

  3. Hi Charlie, Wat heerlijk weer om deze psychologie van de pepernoot te lezen en dat het helemaal niet gek is dat je je de behoefte maar hebt om te blijven dooreten. Elk jaar worstel ik hiermee in de Sinterklaas periode.
    Tijdens mijn Sinterklaas liedjes Bingo voorstellingen neem ik altijd chocoladeletters mee om uit te delen. Ook krijg ik vaak na afloop als dank wat lekkers mee voor thuis of onderweg. Ook staat er tijdens de voorstellingen vaak overal wat lekkers om zomaar van te snoepen. Altijd weer een uitdaging wat ik daar mee doe. Ik heb gemerkt zo lang ik gewoon maar stug de eerste niet neem dat dat het makkelijkste is. Zolang ik dat niet doe is er niets aan de hand. Zo lang ik fit en bewust ben geen probleem maar zodra ik moe ben of na afloop van een optreden vol adrenaline op de terugreis in de auto zit en zie ik al dat lekkers dan is de verleiding enorm …. Neem ik dan de eerste dan is de rem eraf en volgt ook nr 2 en 3 en 4 etc. Dus ik ben benieuwd het het dit jaar zal verlopen. Aanstaande zondag weer mijn eerste optreden met verleidingen tijdens de intocht van de Sint. Ik ben me er terdege van bewust en ben benieuwd wat hoe het dit jaar weer zal verlopen. “Zie ginds komt …” Wilhelmus

    • Mooi hoe je je patronen helder hebt, daardoor al voorbereid bent op de lastigheid van deze periode en al een oplossing voor jezelf hebt die werkt. Mij helpt ook altijd om op die momenten stil te staan bij hoe mijn lijf voelt en waar nodig even een paar keer rustig in en uit te ademen voordat ik een keuze maak.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *